Mgr. de Jong: De wereldjongerendagen te Panama

De opzet van de 34ste wereldjongerendagen, in Panama van 22 tot 27 januari 2019, met als thema: “Zie de dienstmaagd des Heren, mij geschiede naar uw woord” (Lc. 1,38), was goed doordacht. Zowel het Vaticaan als de Nederlandse organisatie had haar uiterste best gedaan zoveel mogelijk jongeren enthousiast te maken voor deze wereldontmoeting van katholieke jongeren. Ook educatief liet de reis vanuit Nederland niets te wensen over. Niet alleen zou er een voorprogramma zijn in Nederland, ook werden er aan de jongeren vijf verschillende “streams” of workshops aangeboden: Leiderschap, Twitteren met God, Theologie, Ontdek jezelf, en medische ethiek, programma’s die de gehele tijd in Panama werden uitgewerkt, en die als het ware een mini-cursus vormden.

De aftrap van de WJD-Nederland begon met een weekend in Zeeland. Éen leuk kennismakingsweekend en de sfeer zat er al helemaal in. Na aankomst in Panama zelf werd begonnen met het door de pausen zeer aanbevolen voorprogramma. Dat vond voor de Nederlandse pelgrims plaats in het door de organisatie aldaar uitgekozen dorpje Soná, in het bisdom Santiago de Veraguas. Dit stadje en haar omgeving had al maanden gerekend op en toegewerkt naar zo’n 1500 bezoekers uit de hele wereld voor het voorprogramma van een week: hele programma’s waren uitgewerkt, douches aangelegd, gastgezinnen en vrijwilligers geworven en gevormd, maar er kwamen uiteindelijk de twee bisschoppen, Mgr. Jan Hendriks van het bisdom Haarlem-Amsterdam en ondergetekende (Mgr. Mutsaerts moest een operatie ondergaan), een tiental priesters, waaronder de deken van Eindhoven, René Wilmink en de deken van Nijmegen, Henk Janssen, de Colombiaanse priester Maurizio, die als tolk optrad, en uit ons bisdom de kapelaans George Dölle, Anu Antony en Rijo Muprappallil, de ongeveer 130 jongeren uit Nederland en 20 uit Suriname…

Ondanks het feit dat men in Soná teleurgesteld was over de opkomst – ook voor Nederlandse jongeren was deze tijd in januari zeer moeilijk vrij te maken – werden we, zelfs toen we in plaats van om 18.00 om 22.00 aankwamen, vanwege problemen bij de douane, als koningen of filmsterren binnengehaald1 2 3, met zang uit volle borst en vuurwerk. Alle mensen stonden nog steeds buiten op ons te wachten en gingen zelfs nog met ons mee naar de kerk om de Mis met ons te vieren. Daarna was er nog een culturele ontvangst, met de beroemde Panama-dans… … De mensen waren arm qua geld, maar heel rijk aan geloof en liefde. De mismatch tussen de aantallen voorbereide gezinnen en activiteiten enerzijds en het gekomen aantal jongeren betekende onder andere dat de jongeren gevraagd werd om halverwege deze voorbereidende week van gastouders te veranderen (er hadden zich 800 gezinnen opgegeven…!), zodat er zoveel mogelijk mensen gastvrij konden zijn. De jongeren hebben er beleefd hoe een “normaal” gelovig leven er uit kan zien. Hoe vanzelfsprekend het christendom het hele leven kan doordringen, en hoe het tot gemeenschap leidt, tot saamhorigheid en solidariteit. De pastoor van Soná, die met twee priesters de parochie bediende, samen met enige diakens en veel vrijwilligers, zijn we veel dank verschuldigd voor zijn prettige aanwezigheid en organisatorische bekwaamheid.

Ook werden we in de loop van die week uitgenodigd om in verschillende kerken en kapellen van de parochie vieringen mee te maken, processies te houden, en in de gemeente op verschillende locaties culturele programma’s, ontspanningsmomenten, maaltijden, excursies, uitstapjes en ontmoetingen te hebben. Indrukwekkende bezoeken legden we af aan het ziekenhuis en aan de afzonderlijke zieken van de parochie. We bezochten een voorbeeld-tuin en diaconale projecten. Met Jeeps gingen we, samen met de vice-ambassadeur van Nederland in Panama, de bergen in naar Cerro Plata, waar de beste landbouwschool van Panama ligt, die nog door de paters, broeders en leken van de door de Nederlandse Jezuïet Jacques van Ginniken opgerichte Kruisvaarders van Sint Jan was gesticht, en nu nog door pater Roberto Gonzalez van die Ridders wordt geleid. Ze proberen daar de boeren te helpen om hun landbouw meer efficiënt te maken. Ook bezochten we arme families in dit afgelegen gebied, die de pater voorzag van allerlei eten en zelfs speelgoed voor de kinderen. Na een afscheidsviering op zondagavond in Santiago de Veragua, met de bisschop van het gelijknamige bisdom, vertrokken we de volgende dag naar Panama Stad.

Daar brachten we de tweede en belangrijkste week door: aan de rand van een hypermodern uitziende stad met veel wolkenkrabbers, en natuurlijk het beroemde kanaal. Dat laatste te bezoeken stond uiteraard ook op het programma. In het museum geïnstrueerd over de bouw en de werking ervan, waren velen onder de indruk van het staaltje ingenieurschap. Regen en zwaartekracht zorgen voor de energie van het geheel van sluizen. De regen wordt opgevangen in een kunstmatig hooggelegen meer dat zo kan zorgen voor al het water dat nodig is. Op het meer zelf, dat we bezochten samen met de Nederlandse ambassadeur, Dirk Janssen, die ons daarvoor speciaal kwam bezoeken, zagen we krokodillen, allerlei typen vogels, apen en schildpadden.
De verblijfplaats in de stad was, in tegenstelling tot veel andere wereldjongerendagen waar we in scholen moesten overnachten, een buitenwijk van de stad, in een parochie die geleid werd door een Vietnamese priester en die toegewijd was aan Andreas Kim en gezellen, Koreaanse martelaren. De mensen leefden er zo mogelijk nog armer dan in Soná, maar de gastvrijheid van de gastgezinnen en vrijwilligers leed daar niet onder. Integendeel. Mensen offerden hun eigen bed op om de jongeren erin te laten slapen. Tijdens deze week bestond er de mogelijkheid naar de verschillende festivals te gaan, maar natuurlijk vooral naar de hoogtepunten van de wereldjongerendagen: de Openingsmis met aartsbisschop José Ulloa Mendieta van Panama op woensdag, de Ontvangst van de Paus op donderdag, de Kruisweg met de Paus op vrijdag, de Avondwake op het veld op zaterdag en de Afsluitende Eucharistieviering op hetzelfde veld op zondagmorgen.

Tijdens deze week werden we ondergedompeld in de manier van leven van Maria. “Mij geschiede naar uw woord” was het antwoord van Maria op de boodschap van de Engel. In de catecheses van de bisschoppen en de toespraken van de paus werd dit thema verder verduidelijkt. Mgr. Hendriks vertelde aan de hand van het thema; “Ja, hier ben ik” met vele voorbeelden over hoe Maria dichtbij mensen staat, en ze met hun innerlijke kwetsuren bij haar terecht kunnen. Ikzelf vertelde over Maria’s “Zie de dienstmaagd des Heren” en de vele wijzen waarop wijzelf dienstbaar kunnen zijn aan mensen, enerzijds volgens ieders eigen roeping en talenten en anderzijds naar aanleiding van de noden van de mensen om ons heen, die materieel, emotioneel, intellectueel, sociaal of spiritueel kunnen zijn.

De paus bemoedigde ons om zoals Maria te zijn. Tijdens de avondwake op zaterdag heeft hij ons aangemoedigd net als Maria te vertrouwen op Gods liefde. “Maria is geen influencer, ‘beïnvloeder’ zoals veel persoonlijkheden op sociale media”, zei de H. Vader Franciscus. Zij werd de invloedrijkste vrouw uit de wereldgeschiedenis door “op de liefde en beloften van God” te vertrouwen, “de enige kracht die in staat is alles nieuw te maken”. “Ben jij bereid een ‘beïnvloeder’ zoals Maria te zijn, die durfde te zeggen ‘Uw wil geschiede’? Alleen liefde maakt ons menselijker en meer vervuld; al het andere is een aangename maar nutteloze placebo.” Ook moedigde hij de jongeren aan niet bang te zijn hun harten voor Christus te openen en “het leven met al zijn broosheid en onvolkomenheden, maar ook met zijn grootsheid en schoonheid te omhelzen”. Hij vervolgde: “Wees niet bang Hem te vertellen dat ook jij deel wilt uitmaken van zijn liefdesverhaal in deze wereld, dat je klaar bent voor iets groters.

Na de Mis op zondagmorgen, die bijgewoond werd door zo’n 700.000 mensen, splitste de Nederlandse groep zich in drieën. Een deel ging terug naar huis. Een ander deel ging zich wat ontspannen in een huis van de broeders van Tilburg aan de kust, en een derde deel, waar ik mee was, ging, in aansluiting op het Mariale thema, naar Mexico City, op bedevaart naar Maria van Guadalupe. Het was heel indrukwekkend om op deze plaats te mogen zijn, waar Maria op 12 december 1531 aan de onlangs heilig verklaarde Indiaan Juan Diego verscheen en hem Spaanse rozen gaf die hij naar de Franciscaanse bisschop Zumárraga moest brengen als bewijs voor de authenticiteit van de vraag van de hemel om een kapel. Op de mantel waarin hij die bloemen droeg, en die hij opende vóór de bisschop en zijn huishouding, verscheen op het moment van het vallen van de bloemen op wonderbare wijze een afbeelding van de H. Maagd zoals ze aan hem verschenen was. Deze afbeelding hangt nu boven het altaar van de grote Basiliek, en wordt daar door zo’n 16 miljoen mensen per jaar vereerd. In de jaren na 1531 en de jaren erna zorgde deze verschijning voor miljoenen bekeringen. De afbeelding zelf is onderworpen geweest aan allerlei wetenschappelijke onderzoekingen, maar ze blijft een mysterie. Vooral de ogen zijn een raadsel, daar ze o.a. de mensen in de kamer weerspiegelen, die aanwezig waren bij het aanbieden van de bloemen. Maria van Guadalupe is patrones van Noord en Zuid Amerika en van de pro-lifebeweging. Dit laatste heeft ze te danken aan haar kleding als Azteekse prinses, met een zwarte sherp om, die haar zwangerschap aanduidt (12 december is in de advent).

Tijdens dit laatste weekend voelden we ons verbonden met de pelgrims op Ameland, die met zo’n 180 jongeren op hun eigen indrukwekkende wijze de WJD vierden met de bisschoppen Mgr. van den Hende en Mgr. Ron van den Hout.

Zeer voldaan maar vermoeid, met het vuur van apostelen, zijn we weer terug in Nederland! Pas op: we werken aanstekelijk!

Tekst: Mgr. dr. E.J. de Jong, Foto’s: Ramon Mangold / Kerk en IT

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.